RU    BE    DE   EN

Parafia luterańska w Nejdorf

 

 

 

Historyczny ałtarz kirchy w Nejdorf. Zdjęcie roku 1902.

 

Słowatycze Nejdorf, Nejdorf-Nejbrowa, po 1928 Mościce): parafia luterska osiedli na obedwuch stronach rzeki Bug, położone na południu miasta Brześć (później również na Wołyni) Zbiór (Kircha) na wsi Njedorf.

Miasteczko Nejdorf zostało założone przez Niemców-olędrzy (głównie pochodzeniem z księstwa Pruskiego) w drugiej połowie XVI stulecia na ziemiach księcia Leszczyńskiego.Historyczny ałtarz kirchy w Nejdorf. Zdjęcie roku 1902.

   Parafia została założona w roku 1617 został pobudowany zbor (kircha) oraz dom pastora: pierwszym zanotowanym pastorem (1627) był Jonas Kolumbus z Saksonii. W roku 1648 zbor i wieś zostały zniszczone podczas najazdów ukraińskich kazaków. Około 70 luteran zostali zamordowane podczas przymusu przejścia do wiary prawosławnej. Po tej akcji w Nejdorf pozostała tylko kaplica, natomiast społeczność należała do zboru w Pieskach około Lublina, a od końca XVIII stulecia pod opieką pastorów z Węgrzowa.

W 1670 roku księć Leszczyński dał Nejdorfowi dodatkowe 45 morgów ziemi we własność pastora. Biorąc pod uwage zakaz budownictwa nowego zbioru ze strony władz katolickich w latach 1690-1694 hrabiowa Praźmowska finansowała jako restaurację w Nejdorfie nową kaplicę. W roku 1709 i 1712 nowym założycielem (autor. opiekunem finansowym) był kanclerz Wielkiego księstwa litewskiego Karł Stanisław Radziwiłł.Wewnętrzny widok Nejdorfskiego zboru. Zdjęcie początku XX st.


   W 1776 roku został opublikowany nowy drukowany zarys historyczny zboru: Historia ecclesiae Neoburchdorffensis alias Slavatycensis. W latach 1777-78 za pomocą Karła Radziwiłła został pobudowany nowy zbor (świętej Trójcy oświęcony w 15.11.1778). W XVIII stuleciu społeczności luterskiej Lublina, Pskowa, Zamościa oraz Kamieńca Podolskiego znajdowały się pod kierownictwem duchowym pastorów Nejdorfa (posidających tytuł pastorów lubelskiech oraz plebanów nejdorfskich); połączenie pastorstwa z Lublinem trwała do roku 1971. Mimo to, że na początku nejdorfski zbor miał dołączenie do luteranów Korony, trafił do prawa Luterskiej cerkwi w Wielkim Księstwie Litewskim Wileńskiej Konsystorii. Decyzją synodu luterskiego WKL w mieście Birży w roku 1794 Nejdorf został dołączony do okręgu Słuckiego zbOru luterskiego. 8.10.1793 roku według wyroku sądu duchownego Konsystorii luterskiej cała parafia Nejdorf, z powodu wewnętrznych sprzeczności zostało nałożone ... Od 1832 roku Nejdorf znajduje się pod władzą Konsystorii Kurlańdzkiej; a w 1858 roku społęczność luterska Brześcia została uznana filią zboru w Nejdorf.Orkiestra parafii Nejdorf. Zdjęcia od roku 1928.

Wewnętrzny widok Nejdorfskiego zboru. Zdjęcie początku XX st.

Język polski w praktyce cerkiewnej Nejdorf wymienił niemiecki w pierwszej połowie XVIII stulecia. Był wykorzystany znany zbiornik Postilla Chrześćjiańska S. Dąbrowskiego, Kancyonał Pruski i inne polskojęzyczne edycje luterskie Prusji Wschodniej, Śląsku, Pomorza. Z powodu braku w Kurlańdzkiej Konsystorii pastorów, zdolnych służyć w języku polskim, w XIX stuleciu, przez długi czas zbor nie posiadał własnych duchownych, czyli byli zaproszeni z Królewstwa Polskiego. Próby władz w latach 1868-72 wprowadzenia do Nejdorf języku niemieckiego nie potrafiły być udane. Językiem bytowym olędrzy Nejdorfu w XIX - na początku XX stulecia był wiadomy dialekt nadbużański.

Orkiestra parafii Nejdorf. Zdjęcia od roku 1928.

 

Z przyczyny braku ziemi część luteran olędrzy parafii w Nejdorf na początku XX st. wyjechali do Uralu i Syberii. W 1911 roku parafia Nejdorf liczyła około 4 tys. osób; po I wojnie światowej w sładzie Cerkwi Ewangielsko-Augsburgskiej Polski. W 1928 roku Nejdorf zmienił nazwę na Mościce. W 1939 Nejdorf okazał się w strefie przygranicznej ze strony radzieckiej, ludność została wymuszona opuścić osiedlę oraz wyjechać do Niemiec, czyli do dalszych terytoriów ZSRR, a w 1941 budynek zboru został całkowicie zniszczony.

   Po II Wojnie światowej wierzące z parafii Nejdorf mieszkali w NIemczech, Polsce, Syberii, niektórzy w BSRR.
 


Literatura:
 

    Schultz, E. H. Kronika zboru ewangelicko-luterskiego Nejdorfskiego. Zwiastun Ewangeliczny, 1902.

 

    Kneifel, E. Die Evangelisch-Augsburgischen Gemeinden in Polen, 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen. Vierkirchen, Selbstverlag [1972].

 

   Zdjęcia z archiwum Warszawskiej konsystorii luterskiej.

 

() Mikołaj Paczkajew, 2005
 

 

 

Artykuł został przygotowany dla projektu Encyklopedia WKL, gdzie przez nieporozumienie, została nadrukowana z błędnymi oprawkami. Oryginalna wersja. Został nadrukowany z pozwilenia autora.


Tłumaczenie: W. Dacyka
 

 

 


      Zsyłki do tematu:

www.bughollaender.de/    www.hueneburg-online.de/     http://www.wolhynien.de/

 http://www.luteranie.pl/lublin/historia/hist09.php    http://tnn.pl/tekst.php?idt=183&f_2t_artykul_trescPage=1

www.kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/spadczyna/2003-1/13.htm     www.datcanin.livejournal.com/18673.html#cutid1

http://lutheranica.at.tut.by/biblio/lut-hist3bl.htm    http://lutheranica.at.tut.by/biblio/lut-hist2bl.htm

http://slawatycze-gmina.pl/index.php?strona=info&id=33


 

 

 

Do głównej

 

 

 

   TUT.BY Rating All.BY

 

W razie wykorzystania materiałów tej strony internetowej, obowiązkowo ma być zsyłka do niej

Opracowanie  oraz dyzajn strony internetowej:   Prokopiuk I. (2008-2010)

 

www.domachevo.com